Yirmilik Diş Çekimi

Yirmilik dişler (20 yaş dişleri), alt ve üst çenenin en arka bölümünde bulunan üçüncü büyük azı dişleridir. Genellikle genç erişkinlik döneminde sürmeye başlasalar da sürme zamanı kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişilerde tamamen ve doğru pozisyonda sürerken bazı kişilerde kısmen sürmüş, gömülü veya farklı açılarda konumlanmış olabilirler.

Yirmilik dişin bulunması tek başına çekim nedeni değildir. Ağız içerisinde doğru pozisyonda bulunan, karşı çenedeki dişle sağlıklı şekilde kapanan, temizlenebilen ve çevre dokularda herhangi bir probleme yol açmayan 20 yaş dişleri ağızda tutulabilir.

Buna karşılık yeterli sürme alanı bulunmayan, tekrarlayan enfeksiyona neden olan, komşu dişe zarar veren veya çevresinde patolojik değişiklik gelişen yirmilik dişlerde çekim gündeme gelebilir.

Dentsmile Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği'nde Üsküdar yirmilik diş çekimi planlamasında öncelikle dişin konumu, sürme durumu, kök yapısı ve çevre anatomik dokularla ilişkisi değerlendirilir. Normal çekim mi yoksa cerrahi çekim mi yapılacağı bu değerlendirme sonucunda belirlenir.

Yirmilik Dişler Neden Problem Oluşturabilir?

20 yaş dişleri çenenin en arka bölümünde yer aldığı için bazı hastalarda bu dişlerin tamamen sürebileceği yeterli alan bulunmayabilir.

Dişin sürmeye çalışırken önündeki ikinci büyük azı dişine dayanması, farklı bir açıyla gelişmesi veya yalnızca bir bölümünün ağız içerisine çıkması çeşitli problemlere yol açabilir.

Özellikle yarı gömülü yirmilik dişlerin çevresinde temizlenmesi güç alanlar oluşabilir. Bu bölgelerde yiyecek artıkları ve bakterilerin birikmesi diş eti enfeksiyonlarına zemin hazırlayabilir.

Yirmilik dişlerin sorun oluşturup oluşturmadığı yalnızca ağrı bulunmasına göre değerlendirilmemelidir. Bazı problemler uzun süre belirgin bir şikâyet oluşturmadan ilerleyebilir.

Yirmilik Diş Hangi Durumlarda Çekilir?

Her 20 yaş dişinin çekilmesi gerektiği düşüncesi doğru değildir. Çekim kararı klinik ve gerekli durumlarda radyografik değerlendirme sonucunda verilmelidir.

Yirmilik diş çekimi özellikle;

• Tekrarlayan ağrı ve enfeksiyonlarda,

• Yarı gömülü diş çevresinde tekrarlayan diş eti iltihabında,

• Yirmilik dişte tedavisi uygun olmayan çürük bulunduğunda,

• Komşu ikinci büyük azı dişinde çürük veya periodontal probleme katkıda bulunduğunda,

• Komşu diş kökünde hasar oluşturduğunda,

• Diş çevresinde kistik veya başka patolojik oluşumlar bulunduğunda,

• Dişin konumu nedeniyle sağlıklı şekilde temizlenemediği ve tekrarlayan sorunlara neden olduğu durumlarda

değerlendirilebilir.

Çekim kararında hastanın yaşı, genel sağlık durumu, dişin pozisyonu ve cerrahi işlemin olası riskleri de dikkate alınmalıdır.

Gömülü Yirmilik Diş Nedir?

20 yaş dişi normal sürme dönemini tamamlamasına rağmen tamamen ağız içerisine çıkamamışsa gömülü veya yarı gömülü olarak değerlendirilebilir.

Diş tamamen kemik içerisinde bulunabileceği gibi bir bölümü kemik veya diş eti altında kalabilir.

Gömülü yirmilik dişler dik, yatay veya farklı açılarda konumlanabilir. Dişin açısı ve kemik içerisindeki derinliği uygulanacak cerrahi yöntemi etkileyebilir.

Tamamen gömülü ve herhangi bir hastalık bulgusu göstermeyen bazı yirmilik dişler ise düzenli kontrollerle takip edilebilir.

Yarı Gömülü Yirmilik Diş ve Diş Eti Enfeksiyonu

Yirmilik dişin yalnızca bir bölümü ağız içerisine çıktığında dişin üzerini kısmen örten diş eti dokusu altında bakterilerin kolayca birikebildiği bir alan oluşabilir.

Bu bölgede gelişen enfeksiyon perikoronitis olarak adlandırılır.

Perikoronitis durumunda arka bölgede ağrı, diş etinde şişlik, kötü tat, ağız kokusu, çiğneme sırasında hassasiyet ve bazı hastalarda ağız açmada güçlük görülebilir.

Tekrarlayan perikoronitis atakları bulunan hastalarda yirmilik dişin uzun dönem durumu değerlendirilmelidir.

Aktif enfeksiyon bulunduğunda uygulanacak tedavinin şekli ve çekimin zamanlaması hastanın klinik durumuna göre belirlenir.

Yirmilik Diş Çekimi Öncesinde Röntgen Çekilir mi?

Yirmilik dişlerin çekiminde radyografik değerlendirme önemli bir yere sahiptir.

Panoramik röntgen üzerinden;

• Dişin sürme açısı,

• Kemik içerisindeki konumu,

• Köklerin sayısı ve şekli,

• Komşu ikinci büyük azı dişiyle ilişkisi,

• Çevredeki kemik dokusu,

• Alt çenede sinir kanalıyla ilişkisi,

• Üst çenede maksiller sinüsle yakınlığı

değerlendirilebilir.

Her hastada aynı görüntüleme yönteminin kullanılması gerekmez. İhtiyaç klinik muayene ve mevcut bulgulara göre belirlenir.

Yirmilik Diş Çekiminde 3D Tomografi Gerekir mi?

Her 20 yaş dişi çekiminde 3D dental tomografi (CBCT) gerekli değildir.

Özellikle alt çenedeki gömülü yirmilik dişin kökleri ile inferior alveolar sinir kanalı arasında yakın bir ilişki bulunduğundan şüphelenildiğinde, iki boyutlu panoramik görüntü yeterli bilgi vermeyebilir.

Bu tür seçilmiş vakalarda üç boyutlu tomografi, diş kökleriyle sinir kanalının anatomik ilişkisinin daha ayrıntılı değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Üst yirmilik dişlerde de gerekli durumlarda maksiller sinüsle olan ilişki değerlendirilir.

Amaç her hastadan tomografi istemek değil, ileri görüntülemenin cerrahi planlamaya ek bilgi sağlayacağı durumları doğru belirlemektir.

Yirmilik Diş Çekimi Nasıl Yapılır?

Yirmilik diş tamamen sürmüş ve ağız içerisinde uygun pozisyondaysa bazı vakalarda normal diş çekimi yöntemiyle çıkarılabilir.

Dişin bir bölümü veya tamamı kemik içerisinde bulunuyorsa cerrahi çekim gerekebilir.

Cerrahi yirmilik diş çekiminde lokal anestezi uygulandıktan sonra dişe kontrollü şekilde ulaşılır. Gerekli durumlarda diş eti açılır ve dişin üzerindeki kemik dokusunun sınırlı bir bölümü kaldırılır.

Dişi tek parça halinde çıkarmak çevre dokularda gereksiz travma oluşturacaksa diş kontrollü şekilde bölümlere ayrılarak çıkarılabilir.

Diş çıkarıldıktan sonra cerrahi alan kontrol edilir, gerekli temizlik yapılır ve uygun durumlarda dikiş uygulanır.

Alt Yirmilik Diş Çekimi

Alt çenedeki 20 yaş dişlerinin değerlendirilmesinde özellikle diş kökleri ile alt çene içerisinden geçen sinir kanalı arasındaki ilişki önemlidir.

Bu kanal içerisinde alt dudak ve çene bölgesinin duyusuyla ilişkili sinir yapıları bulunur.

Yirmilik diş köklerinin sinir kanalına çok yakın olduğu vakalarda cerrahi işlem öncesinde risk değerlendirmesi yapılmalıdır.

Sinirle yakın ilişkinin bulunduğu seçilmiş vakalarda üç boyutlu görüntüleme istenebilir. Sinir hasarı riskinin yüksek olduğu bazı özel durumlarda ise dişin köklerini yerinde bırakarak yalnızca kron bölümünün çıkarıldığı koronektomi gibi alternatif yöntemler değerlendirilebilir.

Bu yaklaşım her hasta için uygun değildir ve karar ayrıntılı değerlendirme sonucunda verilmelidir.

Üst Yirmilik Diş Çekimi

Üst çenedeki yirmilik dişler anatomik olarak alt yirmilik dişlerden farklı özellikler gösterir.

Bu bölgede değerlendirilmesi gereken önemli yapılardan biri maksiller sinüstür.

Diş köklerinin sinüs tabanıyla yakın ilişkide bulunduğu durumlarda çekim planlaması buna göre yapılır.

Üst yirmilik dişlerin bir bölümü normal çekim yöntemiyle çıkarılabilirken gömülü veya farklı konumlanmış dişlerde cerrahi yaklaşım gerekebilir.

Yirmilik Diş Çekimi Ağrılı mıdır?

Yirmilik diş çekimi genellikle lokal anestezi altında gerçekleştirilir.

Yeterli anestezi sağlandığında işlem sırasında keskin ağrı hissedilmemesi beklenir. Hasta çekim sırasında basınç, hareket veya titreşim hissedebilir.

Anestezinin etkisi geçtikten sonra ise çekimin zorluğuna bağlı olarak ağrı ve hassasiyet görülebilir.

Özellikle cerrahi olarak çıkarılan gömülü yirmilik dişlerde normal çekimlere göre daha fazla hassasiyet ve şişlik oluşabilir.

Yirmilik Diş Çekimi Sonrası Şişlik

Cerrahi 20 yaş dişi çekiminden sonra belirli miktarda şişlik gelişmesi beklenebilir.

Şişliğin miktarı dişin kemik içerisindeki konumuna, yapılan işlemin kapsamına ve hastanın iyileşme özelliklerine göre değişir.

Hekimin uygun gördüğü durumlarda ilk dönemde dışarıdan aralıklı soğuk uygulama önerilebilir.

Şişliğin zaman içerisinde azalması beklenir. Giderek artan şişlik, ateş, kötü tat veya koku, belirgin yutma güçlüğü ya da genel durum bozukluğu gelişmesi halinde kontrol gerekir.

Yirmilik Diş Çekimi Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

Çekim sonrasındaki ilk saatler yara iyileşmesi açısından önemlidir.

Özellikle;

• Hekimin yerleştirdiği gazlı bez önerilen süre boyunca kontrollü şekilde ısırılmalıdır.

• İlk gün kuvvetli şekilde ağız çalkalanmamalıdır.

• Sık sık tükürmekten kaçınılmalıdır.

• Çekim bölgesi dil veya parmakla kurcalanmamalıdır.

• Çok sıcak yiyecek ve içecek tüketilmemelidir.

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durulmalıdır.

• Pipet gibi ağız içerisinde emme kuvveti oluşturan uygulamalardan kaçınılmalıdır.

• Hekim tarafından reçete edilen ilaçlar varsa önerildiği şekilde kullanılmalıdır.

Çekim boşluğunda oluşan kan pıhtısının korunması normal iyileşmenin önemli bir parçasıdır.

Yirmilik Diş Çekimi Sonrası Beslenme

Anestezinin etkisi tamamen geçene kadar yemek yerken dikkatli olunmalıdır. Uyuşukluk devam ederken dudak, yanak veya dil farkında olmadan ısırılabilir.

İlk dönemde yumuşak ve ılık yiyecekler daha uygun olabilir.

Çok sıcak, sert, keskin veya çekim alanını tahriş edebilecek gıdalardan kaçınılması ve mümkün olduğunca karşı tarafla çiğnenmesi önerilebilir.

İyileşmenin ilerlemesiyle birlikte normal beslenme düzenine kademeli olarak dönülebilir.

Yirmilik Diş Çekimi Sonrası İyileşme

Çekim sonrasında ilk olarak dişin bulunduğu boşlukta kan pıhtısı oluşur. Bu pıhtı yara iyileşmesinin başlangıç aşamasıdır.

Sonraki süreçte yumuşak dokular iyileşmeye başlar. Çekim boşluğundaki kemik dokusunun yeniden yapılanması ise daha uzun sürer.

Cerrahi çekimde dikiş kullanılmışsa kullanılan materyale göre dikişler kendiliğinden eriyebilir veya kontrol randevusunda alınabilir.

Ağrı ve şişliğin ilk günlerde belirli ölçüde görülmesi normal olabilir; ancak şikâyetlerin genel olarak zaman içerisinde azalması beklenir.

Yirmilik Diş Çekimi Sonrası Alveolit

Çekim bölgesindeki kan pıhtısının oluşmaması veya erken dönemde kaybedilmesi durumunda alveolit (kuru soket) gelişebilir.

Alveolit özellikle çekimden sonraki birkaç gün içerisinde başlayan veya giderek artan şiddetli ağrıyla kendini gösterebilir. Ağrı kulağa, çene bölgesine veya çevre dokulara yayılabilir.

Sigara kullanımı ve çekim alanında pıhtının bozulmasına neden olabilecek davranışlar riski artırabilir.

Bu tür bir ağrı geliştiğinde hastanın kendi başına çekim boşluğuna ilaç veya farklı maddeler uygulaması yerine diş hekimine başvurması gerekir.

Üsküdar'da Yirmilik Diş Çekimi

Dentsmile Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği'nde Üsküdar yirmilik diş çekimi için başvuran hastalarda ilk değerlendirdiğimiz konu, 20 yaş dişinin gerçekten çekilmesinin gerekli olup olmadığıdır.

Sağlıklı şekilde sürmüş, temizlenebilen ve çevre dokularda herhangi bir probleme neden olmayan yirmilik dişlerin yalnızca 20 yaş dişi oldukları için çekilmeleri gerekmez.

Çekimin gerekli olduğu durumlarda ise dişin konumu, kök anatomisi, komşu dişlerle ilişkisi ve sinir kanalı veya maksiller sinüs gibi önemli anatomik yapılara yakınlığı değerlendirilir. Gerektiğinde 3D dental tomografiden yararlanılarak cerrahi planlama daha ayrıntılı yapılabilir.

Üsküdar 20 yaş dişi çekimi uygulamalarındaki temel yaklaşımımız; gereksiz çekimlerden kaçınmak, çekimin gerekli olduğu durumlarda doğru cerrahi yöntemi belirlemek ve çevredeki kemik ile yumuşak dokuları mümkün olduğunca koruyarak kontrollü bir tedavi gerçekleştirmektir.